Geachte heer van der Land,


hierbij reageer ik op uw artikel over Privacyfundamentalisme van 6 januari 2010.

Volgens uw artikel bent u van mening dat sommige mensen door lijken te slaan in
de strijd om hun privacy te beschermen. Helaas gaat u niet in op de mogelijke
reden daarvoor. Deze wil ik graag aan u voorleggen. U zult uiteraard weten dat
de afgelopen jaren nogal wat maatregelen zijn ingevoerd met de bedoeling om de
burger te beschermen tegen allerlei terroristisch kwaad. Al deze maatregelen
hebben invloed gehad op de privacy van de burger. De grote vraag bij het
invoeren van al die maatregelen is: waar ligt de grens? De reden voor veel
mensen om `door te slaan' in de strijd om hun privacy te beschermen is omdat er
geen antwoord op die vraag is.

Plaats uzelf 20 jaar terug in de tijd. Beeld u even in hoe Nederland toen was.
Ik kom u tegen op straat en zeg tegen u: "Vanaf morgen dient elke Nederlander
zijn vinderafdruk aan de overheid af te staan, ongeacht of hij of zij iets
strafbaars gedaan heeft. Vanaf morgen loopt u de kans dat de politie u op straat
gaat fouilleren, ongeacht of u iets strafbaars gedaan heeft. Ook kan vanaf
morgen de overheid precies achterhalen wanneer u waar bent geweest (via mobiele
telefoon) of wanneer u waar met de auto heen bent gereden (kilometerheffing), of
met het openbaar vervoer (OV chipkaart). Uw medische gegevens worden centraal
opgeslagen in een computersysteem waarvan u niet precies weet wie er toegang tot
heeft. Uw kredietwaardigheid gaat eveneens in een computersysteem waarvan u niet
weet wie daar toegang tot heeft of wat daar precies over u in staat. Laat staan
dat u daar invloed op heeft. Ook gaan we alle gegevens van uw kinderen in een
computersysteem vastleggen." Dat zou schrikken zijn, nietwaar? En toch zijn we
20 jaar later in die situatie aanbeland. De vraag is echter nu: hoe ziet
Nederland er over 20 jaar uit? Omdat niemand, en zeker de overheid niet, daar
antwoord op kan geven, trappen veel mensen nu op de rem. Om te voorkomen dat zij
straks in een situatie belanden vanwaar geen weg terug mogelijk is.

Het mooie van privacy is dat iedereen voor zichzelf kan bepalen wat voor hem of
haar onder privacy valt en wat niet. Als ik een abonnement op de Donald Duck heb
en ik wil dat voor mezelf houden, dan is dat mijn goed recht. Als ik mijn
medische situatie geheim wil houden, dan is ook dat mijn goed recht. Als een
overheidsinstantie roept dat bij bepaalde maatregelen de privacy niet wordt
geschonden, dan is dat zeer eigenaardig. Het is namelijk helemaal niet aan hen
om te bepalen wanneer mijn privacy wordt geschonden. Het enige dat anderen over
mijn privacy kunnen zeggen is of een bepaalde schending strafbaar is of niet.
Bij het tegen mijn wil in openbaar maken van mijn abonnement op de Donald Duck
zal ik aanzienlijk meer moeite moeten doen om bij de rechter mijn gelijk te
halen dan wanneer iemand mijn medische gegevens openbaart. Maar in beide
gevallen ben ik de enige die kan bepalen of mijn privacy is geschonden of niet.
Dat u zegt dat sommige mensen doorslaan in het beschermen van hun privacy is dus
zeer opmerkelijk.

Wat ik eveneens zeer opmerkelijk vind is de manier waarop gereageerd wordt op het
incident van 24 december jongstleden. Op planecrashinfo.com kunt u zien dat het
aantal vliegtuigcrashes in Europa als gevolg van een terroristische aanslag
extreem laag is. Het aanschaffen van bodyscanners, waarvan niet bewezen is dat
ze de op 24 december gebruikte explosieven kunnen detecteren, is in mijn ogen
niet meer dan een paniekreactie. Helemaal gezien het feit dat de aanslag
mislukte. Door de huidige mate van beveiliging op Schiphol moest de
aanslagpleger zijn bom dusdanig ombouwen, waardoor ontsteken lastiger werd, en
een passagier de tijd kreeg hem te overmeesteren. Je kan het geluk noemen, maar
je kan je ook afvragen of de huidige mate van controlleren van passagiers op
Schiphol misschien al voldoende is. Daarbij is het invoeren van een maatregel na
een incident die alleen bescherming biedt tegen dat incident niet echt
efficient. Je loopt dan namelijk steeds achter de feiten aan.

Helaas worden te vaak beslissingen op het gebied van veiligheid gemaakt op basis
van emotie en niet op basis van gezond verstand. Een bepaalde dreiging heeft een
kans op optreden. Als deze dreiging op een gegeven moment werkelijkheid wordt,
houdt dat niet automatisch in dat vanaf dat moment de kans op optreden groter
is, ondanks dat ons gevoel anders zegt. Het lijkt erop dat met het resoluut
aanschaffen van de bodyscanners daar wel vanuit gegaan wordt. De overheid
probeert vaak de kans op een terroristische aanslag naar nul te brengen, terwijl
dit onmogelijk is. Er zijn bepaalde risico's in het leven en die zul je moeten
accepteren. De kans op een terroristische aanslag op een vliegtuig kan je nog
verder verlagen, maar het enige dat je daarmee zult bereiken is dat vliegen zeer
onaangenaam wordt en dat terroristen hun werkterrein zullen verschuiven. Naar
bijvoorbeeld treinstations.  En begint het liedje dan weer van voorafaan? Het
wordt tijd dat we ophouden met onzelf bang te maken. Ophouden onze emotie de
overhand te laten nemen en eens ons gezond verstand te laten spreken. Anders
gaan de terroristen winnen zonder dat ze daar iets voor hoeven te doen.

Vliegen is vele malen veiliger dan auto rijden. De kans dat ik om het leven kom
door een auto-ongeluk is vele malen groter dan dat ik om het leven kom door een
vliegtuigcrash, laat staan een vliegtuigcrash als gevolg van een terroristische
aanslag. En toch stappen we elke dag zonder enige angst in de auto, maar spoken
de beelden van een terrorist rond in ons achterhoofd zo gauw we een vliegtuig
binnenstappen. De gemiddelde vliegtuigpassagier heeft nog nooit een terrorist
gezien en zal er nooit één zien ook. Dat geldt ook voor u. Heb dus vooral niet
de illusie dat een terrorist u iets zal aandoen als u op 32.000 voet op weg bent
naar uw volgende reisbestemming.


Met vriendelijke groet,
Hugo Leisink